Zeytinburnu
İlçe
Ülke	Türkiye
Bölge	Marmara
İl	İstanbul
İdare
• Belediye Başkanı	Ömer Arısoy (AK Parti)
• Kaymakam	Zekeriya Güney
Yüzölçümü
• Toplam	11,16 km² (430 mil²)
Rakım	10 m (30 ft)
Nüfus  (2019[1])
• Toplam	293,574
• Yoğunluk	260/km² (680/mil²)
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu	340xx
Resmî site zeytinburnu.istanbul zeytinburnu.gov.tr

Coğrafya ve sosyal doku

Zeytinburnu’nun güneyinde Marmara denizi, doğusunda Fatih, kuzeydoğusunda Eyüpsultan, kuzeyinde Bayrampaşa, kuzeybatısında Esenler, batısında ise Bakırköy ve Güngören ilçeleri yer alır. İlçenin bugünkü sınırlarını batıda Çırpıcı deresi ile doğuda tarihi kara surları belirler. Marmara kıyı şeridi Yedikule’den Bakırköy’e kadar yaklaşık 2.5 km’dir.

Genel olarak düz bir topografyaya sâhip ilçenin yüzölçümü 11.42 km2 ’dir. 13 mahalleden oluşmaktadır. 44 cadde, 2 bulvar, 991 sokak ve 37 ana artere sahiptir. Tarihte olduğu gibi bugün de uluslararası ulaşım ağının bir parçası olan kara ve demir yolu hatları Zeytinburnu sınırları içinden geçmektedir. Devlet karayollarının (E–5) ilçe sınırlarında kalan kısmı yaklaşık 5 km’dir. Günümüzde Marmaray, Metro, Tramvay, Metrobüs ve İETT ulaşım ağları ve aktarma istasyonlarıyla İstanbul’un her noktasından Zeytinburnu’na ulaşım kolaydır.

Zeytinburnu’nda 50’li yıllardan sonra nüfusun en fazla arttığı zaman dilimi 1990-2000 yılları arasıdır. Bu dönemde İstanbul’un nüfusu % 37 artarken Zeytinburnu nüfusu % 49’luk bir oranla rekor düzeyde artış göstermiştir. Adrese dayalı nüfus kayıt sisteminden elde edilen verilere göre 2019 yılı itibarıyla Zeytinburnu ilçesinin nüfusu 293 bin 574’tür.

Zeytinburnu’nda bugün faaliyet gösteren 25 binden fazla iş yeri, 10 bine yakın imalathane ve 170 fabrika Türkiye ekonomisine hatırı sayılır bir katkı sağlamaktadır. İlçe sakinlerinin önemli bir bölümünün alt ve orta gelir grubundaki aile ve bireylerden oluştuğu bilinmektedir. Türkiye’nin hemen her bölgesinden göçen ailelerle birlikte, zorunlu ya da gönüllü dış göçler nedeniyle Balkanlar, Batı Trakya, Suriye, İran ve Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinden gelen aileler burada bir kültür mozaiğinin parçalarını oluştururlar.^[2]

Tarihçe

Zeytinburnu geçmişte İstanbul’un batıya açılan kapısı, çok önemli bir geçiş güzergâhıydı. Bu konumu nedeniyle daima farklı kültür, dil ve inançların birarada barındığı kozmopolit bir demografiye sahip olmuştur.

Roma ve Bizans devirlerinde Zeytinburnu, Kiklobion burnu adıyla bilinen küçük bir sahil köyü görünümündeydi. Şehri muhafaza eden surların dışında kalarak tehlikelere açık bir konumda olduğu için buranın nüfus yoğunluğu düşüktü. Ancak İstanbul’a gelenlerin son, İstanbul’dan çıkanların ilk menzili olması gibi çok değerli bir özelliği vardı. Böyle olmakla Zeytinburnu kesintisiz bir sosyal hareketliliğin, iktisadi canlılığın odağında yer alıyordu.

Romalılar tarafından M.Ö 2. yüzyılda yapılan ve Adriyatik’i İstanbul’a bağlayan Egnatia yolu buradan geçiyordu. Yaklaşık 1200 km uzunluğundaki Egnatia yolu Roma’yı Roma yapan devasa ulaşım ağının önemli bir kolu, imparatorluğun Balkanlar ve Trakya üzerindeki hâkimiyetinin güçlü bir sembolüydü. Bu güzergâh Osmanlı döneminde de önemini korumuştur.

Zeytinburnu bölgesi büyük oranda Bakırköy’le paralel bir gelişim çizgisi izlemiştir. Bakırköy, Egnatia yolunun sıfır noktasından, yani Ayasofya’nın yanı başındaki Milyon taşından 7 mil uzaklıkta, askeri ve siyasi açıdan güçlü bir merkezdi. Zeytinburnu da Bakırköy’ün her gün gidilip gelinebilen bir dış mahallesi konumundaydı.

5. yüzyıla gelindiğinde Zeytinburnu Bizans imparatorluğunun gözde yerleşim yerlerinden biri oldu. Bu yüzyılın ikinci yarısında imparator I. Leo’nun Panayia Kilisesi’ni ve hemen yanındaki Balıklı Ayazması’nı inşa ettirmesi, yine imparator I. Iustinianos’un söz konusu kiliseyi onararak genişletmesi ve o günden bugüne bazı patrik cenazelerinin bura12 ya defnedilmesi bölgenin Hristiyanlık açısından önem kazandığını göstermektedir. 9. yüzyılda imparator I. Basileios tarafından Balıklı Ayazması civarında inşâ edilen Piyi Sarayı sayesinde burası tam anlamıyla bir cazibe merkezine dönüştü. Ayazma ile birlikte, Çırpıcı Çayırı da halkın kutsal gün ve bayramlarda, panayırlarda geldikleri yerler arasındaydı.

İstanbul’un fethini müteakip Fatih Sultan Mehmed’in Haliç’le Marmara denizi arasında II. Theodosius zamanından kalma kara surlarını takviye ederek Yedikule Hisarı’nı inşâ ettirmesiyle Zeytinburnu’nun önemi daha da arttı.

Rivayete göre, İstanbul’un fethi esnasında ordu içinde su ihtiyacı had safhadayken gökyüzünde uçuşan kazlar görülmüş, kazların görüldüğü yerde yapılan araştırmaların sonunda temiz bir su kaynağı keşfedilmişti. Bu uğurlu hadisenin anısına buraya üzerinde kaz kabartması bulunan bir çeşme yaptırıldı. O günden itibaren bu çeşme yüzünden Kazlıçeşme olarak anılan bölge Fatih tarafından kasap ve debbağ esnafına tahsis edildi. Burada irili ufaklı birçok salhane (mezbaha) ve yüzlerce tabakhane kuruldu. Atölyelerden çıkarılan deri Osmanlı ordusunun ihtiyacını büyük oranda karşılıyordu. Kesilen hayvanların iç yağlarından mum yapılan mumhanelerin de Kazlıçeşme’ye gelmesiyle birlikte burası entegre işleyen bir üretim merkezine dönüştü. İktisadi canlılığa paralel olarak Kazlıçeşme ve çevresinde yerleşim sayısı çoğaldı.

Zeytinburnu, mescitleri, Erikli Baba, Merkez Efendi, Seyyid Nizam gibi manevi şahsiyetlerin etrafında kurulan tekke ve dergâhları, mevlevihanesi ve külliyeleri sayesinde Evliya Çelebi’nin tabiriyle “leb-i deryâda mamur” bir Osmanlı şehri olma niteliğine erişti. Kara surları boyunca uzanan meşhur bostanlarında çeşit çeşit sebze yetiştiriliyor, buradan toplanan zerzevat İstanbul’un ihtiyacını büyük oranda karşılıyordu. Surdışı aynı zamanda devasa bir mezarlık alanıydı. İlk olarak Fetih şehitlerinin defnedildiği bu eski Türk mezarlıkları sanatsal değeri yüksek mezar taşlarıyla adeta bir açık hava müzesi görünümündedir.

Haritada ilçeye isminin veren burun ile Yenikapı Mevlevihanesi, Balıklı Semti ve Çırpıcı Çayırı belirtilmiştir. Ayrıca, ilçenin deniz kıyısında Yedi-Kuleli Köy isimli bir yerleşim yeri gösterilmiş.

Zeytinburnu 19. yüzyılda Osmanlı sanayileşmesinin 14 ilk büyük adımlarına tanıklık etti. Geleneksel üretim yapan tabakhanelerin yanına yeni teknolojiyle demir, çelik, mavzer-fişek, şimendifer, kimyahane ve dokuma fabrikaları kuruldu. Zeytinburnu arazisinin düzlüğü, demiryolu ve karayollarına yakınlık ve zengin su kaynakları modern sanayinin burada kurulmasının başlıca sebepleridir.

Sanayileşme hamlelerini takiben suriçiyle fabrikalar arasında irtibatı sağlayan toplu ulaşım hatları devreye girdi. Sirkeci’den Avrupa demir yolu hattına bağlanan Rumeli demiryolu Zeytinburnu üzerinden geçti.

Zeytinburnu’nun şehirleşmesi Cumhuriyet döneminin radikal değişimlerinden payını aldı. 20. yüzyılın başında Kazlıçeşme civarındaki yerleşimlerden ve kıyı şeridindeki tabakhanelerden ibaret olan Zeytinburnu, İstanbul Belediyesi tarafından 1947 yılında Kazlıçeşme Organize Sanayi Bölgesi olarak planlandı. İki yıl sonra yapılan yeni planlamaya göre ise İstanbul’da ağır sanayi bölgelerinden ikisi Zeytinburnu sınırları içinde kalıyordu. Bu kararlarla birlikte Zeytinburnu göç olgusuyla ve gecekondu mahalleleriyle tanıştı. Zeytinburnu o yıllarda İstanbul surları ile Bakırköy arasındaki düzlük arazide bir bucak statüsündeydi. İlçenin bugünkü sınırlarının batısı Bakırköy’e, doğusu ise Fatih’e bağlıydı. 1955 yılında yapılan sayıma göre 17 bin 585 kişi olan nüfus 1960’a gelindiğinde 5 katına çıkmıştı. Normalin üstünde seyreden nüfus artışı idari yönetim açısından sıkıntılar doğurunca 1957 yılında çıkarılan bir yasayla Zeytinburnu ilçe statüsüne yükseltildi ve İstanbul’un 14. ilçesi olarak yerel idaresine kavuştu.

1990’lı yıllara gelindiğinde 160 binlere varan nüfusuyla ilçe, sosyolojisi tamamen değişmiş, gecekonduların yerine dikilen apartmanlarla bir rant sahasına dönüşmüş durumdaydı. Güneyden ve kuzeyden önemli kara ve demir yollarına sahip olan Zeytinburnu’nda sanayi ve ticaret lojistiğinin kesintisiz sağlanması için 50’li yıllardan itibaren dile getirilen bir liman bölgesinin oluşturulması fikri 1997 yılında gerçek oldu. Zeyport adıyla anılan bu liman, özellikle Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerle yapılan ticaret açısından önemini korumaktadır.

2000’li yıllar bir kimlik arayışına giren Zeytinburnu’nun kaderinde oldukça önemli bir aşamayı ifade etmektedir. Bu yıllarda, tarihî dokuyu ortaya çıkarmayı amaçlayan kentsel dönüşüm projeleri, devasa altyapı çalışmaları, kapsamlı çevre düzenlemeleri ve ulaşım yatırımları hayata geçirildi. Hızlı ve dengesiz sanayileşme yüzünden yoğun göç dalgasına maruz kalan ilçenin kronik sorunları fonksiyonel yöntemlerle çözüldü. Yine bu dönemde fiziki hizmetlerin yanı sıra, ilçenin kültürel ve sosyal bakımdan gelişmesini sağlayacak yatırımlara ağırlık verildi. Şehirlilik bilincinin önemi vurgulandı. Günümüzde Zeytinburnu, tarihî dokuyu ihya eden, yerel değerlerle uyumlu bir kentsel dönüşüm modeli olarak tasarlanmış Kültür Vadisi gibi kapsamlı projeler sayesinde İstanbul’un önde gelen kültür ve inanç turizmi destinasyonları içinde yer almaktadır. Zeytinburnu’nun köklü dönüşümü birçok ilçeye model teşkil etmektedir.^[3][4]

Bucak oluşu

Zeytinburnu ilçesi toprakları 1953 yılına değin doğusu Fatih ilçesi batısı Bakırköy ilçesi topraklarında kalan bir yöre olarak yönetildi. 1950 yıllarında artık Fatih veya Bakırköy ilçesinden yönetimi yapılamayan bu yörenin yönetimsel bir örgüte kavuşturulması düşünülmeye başlandı. 30 Temmuz 1953 tarihinde Fatih ilçesine bağlı Zeytinburnu Bucağı olarak örgütlendirildi. Batı bölümü yine Bakırköy ilçesine bağlı olarak kaldı.

İlçe oluşu

1953 yılına kadar doğusu Fatih, batısı Bakırköy ilçesine bağlı bir bölge iken, 30 Temmuz 1953 tarihinde Fatih ilçesine bağlı Zeytinburnu bucağı, 1 Eylül 1957 tarihinde ise İstanbul’un 14. ilçesi olmuştur. İstanbul Belediyesi’ne bağlı Şube Müdürlüğü olarak belediyecilik hizmet ve faaliyetlerini yürüten Zeytinburnu, 09.07.1984 tarih ve 18453 sayılı Resmi Gazetede 22 yayımlanan 3030 sayılı Kanun ile İlçe Belediyesi statüsüne kavuşmuştur.

Mücavir alanı olmayan ve şehir merkezinde bulunan Zeytinburnu, idari bakımdan mahallelere ayrılmıştır. İlçede; 13 mahalle, 27 park, 43 cadde, 2 bulvar, 37 ana arter, 992 sokak ve 15.774 bina bulunmaktadır.

Ekonomi ve Ticari Yapı

Zeytinburnu, hem işyeri hem de sigortalı çalışan sayısı yönünden yoğunluk gözlemlenen ilçeler arasındadır. İlçede 10’dan fazla işçi çalıştıran tesis sayısı oldukça fazladır.

İlçe, 25 bin civarındaki işyeri, 10 bin civarındaki imalathanesi ve pek çok fabrika ile ülkedeki önemli üretim alanlarından biridir. Tekstil, örme sanayisi, dericilik, ev mefruşatı, metal eşya gibi sektörler ilçe ekonomisinde öne çıkmaktadır. İlçenin millî gelire katkısı da yüksektir. Sanayi sektöründeki işgücünün payı ülke ve İstanbul geneline göre Zeytinburnu’nda daha yüksektir. İşgücünün sektörler itibarıyla dağılımı, Türkiye genelinde gelişmekte olan ülkelerin özelliklerini gösterirken İstanbul ve özellikle Zeytinburnu’nun yapısı, sanayileşmiş ülkelerin özelliklerini yansıtmaktadır.

Deri konfeksiyonu denilince akla ilk gelen yer Zeytinburnu’dur. Kazlıçeşme’nin yıkılmasından sonra deri sanayisi Tuzla, Çorlu, Balıkesir gibi başka yerlere taşınmıştır. Ancak dericilik ilçeden uzaklaşmamış, Zeytinburnu ham derinin işlendiği yer olmaktan çıkarak işlenmiş derinin satışa sunulduğu bir merkeze dönüşmüştür. Zeytinburnu, ülke dışında işlenen her türden derinin de satışa sunulduğu bir merkez haline gelmiştir. Bu anlamda showroomlarıyla Zeytinburnu, dünyanın en büyük deri piyasalarından birini oluşturmaktadır.

Zeytinburnu, örme sanayisinde de ileri gitmiştir. Ülke içindeki muhtelif yerlerde üretilen kumaşlar, ilçede satışa sunulmaktadır. Ev mefruşatı alanında da Türkiye’nin en büyük firmaları ilçede yer almaktadır. Türkiye’de ilk 500’e giren firmaların 26’sı ilçemizde bulunmaktadır. Zeytinburnu’nda büyük işletme ve tesislerin yanı sıra atölyeler, torna-tesviye dükkânları ile dökümhaneler de bulunmaktadır.

1998 yılında bavul ticaretine yönelik sefer yapan gemiler için Salıpazarı Limanı’nın yeterli olmaması üzerine, DTO’nın girişimi ve Denizcilik Müsteşarlığı’nın izni ile ZEYPORT A.Ş. kurulup, 1999 yılı Mayıs ayında hizmete açılmıştır. İstanbul Valiliği’nin kararı gereği, boğazlardan transit geçen ve İstanbul liman sınırları içerisinde demirleyen gemilerle acente motorları teması, tek nokta olan ZEYPORT’tan yapılmaktadır.^[5]

Tarihi ve Kültürel Mekanlar

Tarihi Yapılar

• Zeytinburnu Kara Surları
• 
• 
• 

• Kapılar : Altınkapı, Belgrad Kapı, Silivri Kapı, Mevlana Kapı ve Topkapı
• 
• 
• 

• Kazlıçeşme
• 
• 
• 

• Zeytinburnu Mozaikleri
• 
• 
• 

Dini Yapılar

• Merkezefendi Külliyesi
• 
• 
• 

• Seyyidnizam Tekkesi ve Camii
• 
• 
• 

• Arakiyeci İbrahim Ağa Camii
• 
• 

• Kazlıçeşme Fatih Camii
• 
• 
• 

• Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Camii
• 
• 
• 

• İlyaszade camii
• 
• 
• 

• Hacı Mahmut Ağa Mescidi
• 
• 
• 

• Belgradkapı Camii
• 
• 
• 

• Erikli Baba Tekkesi
• 
• 
• 

• Balıklı Rum Kilisesi ve Ayazması
• 
• 
• 

• Balıklı Ermeni Kilisesi
• 

• Aya Paraskevi Kilisesi
• 
• 

Kültürel Merkezler ve Müzeler

• Kazlıçeşme Sanat
• 
• 
• 

• Fişekhane
• Panorama 1453 Tarih Müzesi
• 
• 
• 

• Türk Dünyası Kültür Mahallesi
• 
• 
• 

• Abdülbaki Paşa Darülkurrası
• 
• 
• 

• Yenikapı Mevlevihanesi
• 
• 
• 

• Zeytinburnu Kültür Sanat Merkezi
• 
• 
• 

• Kazlıçeşme Kültür Merkezi
• 
• 
• 

• Türkiye Fotoğraf Vakfı
• 

• Merkezefendi Millet Kıraathanesi
• 
• 
• 

• Seyyid Nizam Millet Kıraathanesi
• 
• 

Anıt Mezarlar ve Türbeler

• Turgut Özal
• 
• 
• 

• Adnan Menderes
• 
• 
• 

• Derya-i Ali Paşa
• 

• Yedi Şehitler
• 
• 

• Topçu Esat Ağa Türbesi
• Dökümcü Ahmet Usta Türbesi
• Elekçi Baba Türbesi

Eğitim

İlçede 8 adet vakıf üniversitesinin yerleşkesi vardır. Bunlar;

• Yeni Yüzyıl Üniversitesi
• Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
• Koç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Kampüsü
• Biruni Üniversitesi
• Arel Üniversitesi
• İstinye Üniversitesi
• Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi
• Ayvansaray Üniversitesi

Spor Tesisleri

• Zeytinburnu Stadyumu
• Abdi İpekçi Arena
• Zeytinburnu Buz Pisti
• Merkezefendi Spor Tesisleri
• Hasan Doğan Spor Tesisleri
• Merkezefendi Yüzme Havuzu Kompleksi
• Beştelsiz Yüzme Havuzu

Yemek

• Belgrad Kapı Sosyal Tesisleri
• Merkezefendi Köftecileri
• Zennup 1844
• Pirpirim Gaziantep Mutfağı
• Manastır Cafe
• Fetih Cafe
• Çınaraltı Restaurant
• Çorba Konağı
• Çatı Kebap
• Korgan Uygur Sofrası
• Özen Lokantası
• Haydin İstanbul
• Kadayıfzade

Zeytinburnunda Kabri Bulunan Ünlüler

• Abdurrahman Nâfiz Paşa
• Abdülhak Adnan Adıvar
• Abdülhak Şinâsi Hisar
• Adnan Menderes
• Ahmed Kemâl Dede
• Aşçı Dede
• Dr. Rızâ Nûr
• Ekrem Hakkı Ayverdi
• Fatin Rüştü Zorlu
• Hakkı Tarık Us
• Halide Edip Adıvar,
• Hamdullah Suphi Tanrıöver
• Hasan Polatkan
• Hattat Kayışzâde Hâfız Osman Nuri Efendi
• Hattat Mehmed Hulûsi Efendi
• Hattat Mehmed Şevkî Efendi
• Hattat Mustafa Halim Özyazıcı
• Hattat Suud Yavsi (el-Mevlevî)
• İbnülemin Mahmud Kemal İnal
• İsmail Saib Sencer
• Kenan Büyükaksoy (Rıfâi)
• Muharrem Nuri Birgi
• Mûsa Muslihiddin (Merkez Efendi)
• Mükremin Halil Yinanç
• Necmeddin Erbakan
• Nizameddin Nazif Teepedelenlioğlu
• Nurettin Topçu
• Nuri Arlasez
• Prof. Dr. Bilge Seyidoğlu
• Prof. Dr. Nur Güler
• Prof. Dr. Orhan Okay
• Ressam İbrahim Çallı
• Ressam Sami Yetik
• Sadettin Kaynak
• Sâmiha Ayverdi
• Seyyid Nizam Hazretleri
• Şemseddin Yeşil
• Şeyh Sinan Erdebilî
• Tahir Olgun (Tâhirü’l-Mevlevî)
• Tahsin Öz
• Tanbûri Cemîl Bey
• Tepedelendi Ali Paşa ve Çocukları
• Turgut Özal

Nüfus

İstanbul Ticaret Odası desteğiyle Prof. Charles W. M. Hart’ın 1962’de hazırladığı “Zeytinburnu: Gecekondu Bölgesi” adlı eserde yerel halkın %51,8’inin yurt dışı doğumlu olduğu belirtilmektedir. Yurt dışından gelenlerin çoğunluğu Bulgaristan ve Yugoslavya doğumludur, bu ülkeleri Yunanistan ve Romanya doğumlular izler. Türkiye kökenli nüfusta benzer şekilde İstanbul asıllı değildir. Yurt içinden gelip Zeytinburnu’na yerleşenlerin %48,7’si Karadeniz bölgesindendir. Diğer bölgelerden gelenlerde çoktan aza doğru şu şekildedir; Doğu Anadolu, Trakya ve İç Anadolu. Fakat bunlar 1960 yılının verileridir. Günümüzde tabakhaneler kaldırılana kadar ilçede temel sektör dericilik olduğu için yoğun hayvancılık ile uğraşan Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden, Zeytinburnu’na yoğun göç olmuştur. Bunun yanında yurt dışı göçte durmamıştır. Kazaklar, Uygurlar, Afganistan‘ kökenli Türkler, Batı Trakya Türkleri ve Bulgaristan Türkleri 1960’lar sonrasında da ilçeye yerleşmeye devam etmişlerdir.

Günümüzde ilçede yaklaşık 15.000 Turkistan kökenli insan vardır. Temel olarak iki dalga halinde gelmişlerdir. Birinci aşama Adnan Menderes‘in izniyle 1952-53 yıllarında yerleşenlerdir. İkinci etapta gelenler ise Afganistan’da yaşayan Türk soylu (ağırlıklı olarak Özbek) insanlardır. Bunlarda 1980’lerde ilçeye gelmiştir.

Zeytinburnu Bucağı
1955[6]	17.585

Yıl	Toplam
1960[7]	88.341
1965[8]	102.874
1970[9]	117.905
1975[10]	123.548
1980[11]	124.543
1985[12]	147.849
1990[13]	165.679
2000[14]	247.669
2007[15]	288.743
2008[16]	288.058
2009[17]	290.147
2010[18]	292.430
2011[19]	293.228
2012[20]	292.407
2013[21]	292.313
2014[22]	287.223
2015[23]	289.685
2016[23]	287.897
2017[23]	287.378
2018[23]	284.935
2019[23]	293.574
2020[23]	283.657

Mahalleler

Zeytinburnu ilçesine bağlı 13 mahalle bulunmaktadır.

Politika

Yerel Seçimler

Zeytinburnu Belediye Başkanları ve Partileri[24]
Yıl	Belediye Başkanı	Parti	Oy Oranı
1984	Muzaffer Çavuşoğlu	ANAP	%44,27
1989	Hasan Yılmaz	SHP	%28,55
1994	Adil Emecan	DSP	%28,95
1999	Murat Aydın	FP	%27,70
2004	Murat Aydın	AK Parti	%52,71
2009	Murat Aydın	AK Parti	%44,20
2014	Murat Aydın	AK Parti	%49,2
2019	Ömer Arısoy	AK Parti	%50,42

Genel seçimler

Yıl	Parti	Oy Oranı
1983	HP	%42
1987	ANAP	%39
1991		%30
1995	RP	%23
1999	DSP	%30
2002	AK Parti	%41
2007		%46
2011		%51
Haziran 2015		%41
Kasım 2015		%51
2018		%44

Popüler Kültür

Büyükşehre göç ve sanayileşme olguslarıyla hızla büyüyen Zeytinburnu, işçi ve gecekondu temelı filmler için çekim mekanı olmuştur. 60’larda çekilen ödüllü film Üç Tekerlekli Bisiklet ve Hayat Bazen Tatlıdır filmlerinin bazı sahneleri ilçede çekilmiştir. Yeşilçam dönemi komedi tarzı yapımlarıyla hatırlanan Kemal Sunal‘ın Bekçiler Kralı filmi, Zeytinburnu’na atanan bir bekçinin hikâyesini anlatır.^[25]. Bunun dışında surları dekor olarak kullanan filmlerde vardır. Türk sinemasının ilk salt işçi temalı filmlerinden sayılan olan Tarık Akan‘ın rol aldığı Çark filmi ilçede bulunan deri işçilerinin yaşamını konu alır.

Sağlık

İlçede faaliyet gösteren hastaneler şunlardır:

• Yedikule Göğüs Hastalıkları Hastanesi
• Zeytinburnu Semiha Şakir Doğum Evi Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
• Özel Balıklı Rum Hastanesi
• Özel Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi
• Özel Avrasya Hastanesi
• Özel Sante Plus Hastanesi
• Koç Üniversitesi Hastanesi

Ulaşım

• İlçenin otobüs kodu 93’tür. Eminönü (93), Beyazıt (93C), Taksim (93T) ve Mecidiyeköy‘e (93M) ilçeden otobüs seferi vardır. Ayrıca ilçenin sahil kısmından Eminönü–Yeşilköy otobüsü (81) ve Taksim–Yeşilköy ekspres otobüsü (E-51) de geçmektedir.
• Marmaray, ilçeden geçer. Kazlıçeşme ve Zeytinburnu olmak üzere iki durağı ilçe sınırları içinde kalır.
• Metrobüs hattı içeren geçmektedir.
• T1 ve M1 hatları, Zeytinburnu sınırlarından geçer.
• Bunların yanında, Topkapı ve Bakırköy’e dolmuşlar vardır.

Kardeş belediyeler

•  Nerimanov, Azerbaycan
•  Kuala, Azerbaycan
•  Beyt Hanun, Filistin
•  Semey, Kazakistan
•  Taraz, Kazakistan
•  İşkodra, Arnavutluk

Tuzla
İlçe
Tuzla’nın genel görünümü (Mayıs 2012)
Tuzla’nın İstanbul’daki konumu
Ülke	Türkiye
İl	İstanbul
Coğrafi bölge	Marmara Bölgesi
İdare
• Kaymakam	Ali Akça[1]
• Belediye başkanı	Şadi Yazıcı (AK Parti)
Yüzölçümü
• Toplam	201 km² (77 mil²)
Rakım	19 m (62 ft)
Nüfus  (2018)
• Toplam	255,468
• Kır	–
• Şehir	–
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu	34940
İl alan kodu	216
İl plaka kodu	34
Resmî site tuzla.bel.tr tuzla.gov.tr

Tuzla, İstanbul ilinin en güneyde bulunan ilçesidir. Türkiye‘nin orta derecede kalabalık nüfuslu ilçelerinden biridir. Ayrıca Türkiye’nin en büyük tersaneler bölgesi Tuzla’da bulunmaktadır.

Tarihçe

1400 yılında Yıldırım Bayezid tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. Tuzla’da yaşayan Rumlar, Lozan Anlaşması çerçevesinde Selanik, Kavala ve Drama‘dan gelen Türklerle yer değiştirmişlerdir.^[4]

1950 yılından sonra Gebze‘den ayrılarak Kartal ilçesine bağlandı. 1980’lerin sonuna kadar balıkçılık ve çiftçiliğin bir arada sürdürüldüğü Tuzla’da sanayinin gelişmesiyle çiftçilik önemini yitirmiştir. Günümüzde Tuzla, tersanelere de ev sahipliği yapmaktadır.

Eğitim

Merkezde, İTÜ Denizcilik Fakültesi, Kuzeybatıda çok ünlü bir askeri okul olan Tuzla Piyade Okulu ve Güneyde Tuzla Burnu’nda ise Deniz Harp Okulu bulunmaktadır. Ayrıca Tuğrul Bey Anadolu Lisesi, Behiye – Dr. Nevhiz Işıl Anadolu Lisesi, Tuzla Anadolu Lisesi, Mehmet Tekinalp Anadolu Lisesi, Tuzla Meslekî ve Teknik Anadolu Lisesi, Zübeyde Hanım İlköğretim Okulu, Merkezde Çağrı Bey İlkokulu-ortaokulu, postane mahallesinde Piri reis ortaokulu, Fen koleji, Sabancı Üniversitesi, Okan Üniversitesi, Gedik Üniversitesi, Medeniyet Üniversitesi ve Piri Reis Üniversitesi de Tuzla’da bulunmaktadır. Ayrıca Terakki Vakfı Okulları Tepeören Yerleşkesi, Koç Özel Lisesi, Uğur Okulları Tuzla kampüsü, Eğitmen Koleji, Birey Anadolu Lisesi, Özel Açı lisesi de Tuzla’da yer almaktadır.

Coğrafya

Tuzla, İstanbul’un en güneyinde yer alır. Coğrafi konum olarak kuzeyde ve batıda Pendik ilçesi bulunur. Doğusunda Kocaeli‘nin Çayırova ilçesi yer alır. Güneyinde Marmara Denizi bulunur ve 13 km kıyı şeridine sahiptir. Deniz seviyesinden yüksekliği, merkezde ortalama 25-30 metredir. Güneydeki Tuzla Burnu büyük bir çıkıntı olarak göze çarpar. Araziler genellikle alçak tepelerle düzlük araziler şeklindedir. Yükseklik Akfırat ve Orhanlı Beldelerinde 250-300 metreyi bulur. En yüksek yer 300 m ile Akfırat‘tadır.

İklim

Tuzla; Marmara ikliminin etkisi altındadır. Yazları sıcak ve kurak, kışları ise ılık ve yağışlı geçer. Yıllık ortalama sıcaklığı 15 °C’dir. Kışın sıcaklık sıfırın altına sık sık olmasa da düşer. Bahar ayları yağışlıdır ve nisan ayından itibaren sıcaklık belirgin bir şekilde yükselir. 1975’ten beri yapılan ölçümlere göre kış ayları ortalama sıcaklığı 6,4 °C-8,5 °C arasında, yaz ayları ortalama sıcaklığı ise 22 °C-24,3 °C arasındadır.^[5][6]

Aylar	Oca	Şub	Mar	Nis	May	Haz	Tem	Ağu	Eyl	Eki	Kas	Arl	Yıl Ort
En Yüksek °C	17.2 °C	23.0 °C	27.7 °C	34.1 °C	36.8 °C	45.5 °C	43.4 °C	42.5 °C	37.3 °C	36.0 °C	34.9 °C	25.6 °C	20.4 °C
En Düşük °C	-9.7 °C	-16.3 °C	-8.7 °C	-2.0 °C	1.0 °C	7.7 °C	14.5 °C	13.3 °C	8.6 °C	2.2 °C	-2.7 °C	-7.0 °C

• En Çok Yağış: 172 mm ( 27.08.2001 )
• En Çok Kar:89 cm ( 16.02.2004 )
• En Hızlı Rüzgâr: 118 km (20.06.2010)
• En Sıcak Gün: 45.5°C ( 29.06.2007 )
• En soğuk gün :-16,3 °C (25.02.2003)
• Yıllık Ortalama Sıcaklık : 14.7 °C

Nüfusu ve ilçe oluşu

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) hazırlamış olduğu 2008 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) Nüfus Sayımı Sonuçlarına göre Tuzla ilçesinin Toplam Nüfusu 181.658 kişidir. İstanbul’un 39 ilçesi nüfus sayısı bakımından 2008 yılı verilerine göre incelendiğinde Beşiktaş’tan sonra 32. sırada yer almıştır. Tuzla’yı Arnavutköy izlemektedir.

1936 yılında müstakil belediye olan Tuzla 1951 yılında Kartal İlçesine bağlanmış, 1987 yılında Pendik İlçesinin kurulması nedeniyle Pendik İlçesine bağlanmıştır. Tuzla, 03.06.1992 tarih ve 21247 sayılı Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 27.05.1992 tarih ve 3806 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Pendik İlçesinden ayrılarak Tuzla adı altında müstakil bir ilçe olmuştur.

Yıl	Nüfus
1935[7]	2.414
1940[8]	2.488
1945[9]	3.694
1950[10]	3.063
1955[11]	4.043
1960[12]	4.393
1965[13]	7.393
1970[14]	9.905
1975[15]	11.163
1980[16]	16.440

Yıl	Toplam	Şehir	Kır
2000[17]	123.225	107.883	15.342
2007[18]	165.239	148.792	16.447
2008[19]	170.453	170.453	veri yok
2009[20]	181.658	181.658	veri yok
2010[21]	185.819	185.819	veri yok
2011[22]	197.230	197.230	veri yok
2012[23]	197.657	197.657	veri yok
2013[24]	208.807	208.807	veri yok
2014[25]	221.620	221.620	veri yok
2015[26]	234.372	234.372	veri yok
2016[26]	242.232	242.232	veri yok
2017[26]	252.923	252.923	veri yok
2018[26]	255.468	255.468	veri yok
2019[26]	267.400	267.400	veri yok
2020[26]	273.608	273.608	veri yok

Not: 2008 yılında köyler mahalle statüsüne geçtiğinden kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Politika

Yerel Seçimler

Tuzla Belediye Başkanları ve Partileri[27]
Yıl	Belediye Başkanı	Parti	Oy Oranı
1992*	İdris Güllüce	RP	%??,??
1994	İdris Güllüce	RP	%29,95
1999	İdris Güllüce	FP	%25,61
2004	Mehmet Demirci	AKP	%31,88
2009	Şadi Yazıcı	AKP	%40,25
2014	Şadi Yazıcı	AKP	%49,99
2019	Şadi Yazıcı	AKP	%50,52

• 1992 yılında Tuzla’nın Pendik’ten ayrılmasıyla İdris Güllüce ara seçimlerde belediye başkanı seçilmiştir.

Genel seçimler

Yıl	Parti	Oy Oranı
1995	RP	%24
1999	DSP	%22
2002	AK Parti	%37
2007		%45
2011		%51
Haziran 2015		%43
Kasım 2015		%51
2018		%42

Ulaşım

Ulaşım Tuzla’da kara ve demir yoluyla sağlanmaktadır. İETT ve Özel Halk otobüsleriyle Tuzla’dan Kadıköy‘e, ve Bostancı‘ya otobüs hatları bulunmaktadır. Deniz ulaşımına müsait olmasına rağmen şehir merkezine uzak konumu nedeniyle deniz yolu ulaşımı yetersizdir. Tuzla’da bulunan demiryolu Marmaray çalışmaları kapsamında yenilemeye girmiş çalışmalar tamamlanarak 12 Mart 2019’da Devlet erkanının katıldığı açılışla hizmete girmiştir.^[28][29] Şifa Mahallesi’nden 500T hattı ile Topkapı’ya ulaşım varken Tuzla’daki Esenler otobüsü 1 Haziran 2015’te kaldırılmıştır.^[30]M4 hattı‘nın Tavşantepe‘den Tuzla‘ya uzatma inşaatı devam etmektedir.

Önemli yerler

• İstanbul Park Formula 1 Pisti
• İTÜ Denizcilik Fakültesi
• Koç Okulları (Lise ve Üniversite)
• Okan Üniversitesi
• Piri Reis Üniversitesi
• Sabancı Üniversitesi
• Piyade Okulu
• Deniz Harp Okulu
• Tuzla Anadolu Lisesi
• Viaport Tuzla Marina Alışveriş Merkezi
• Kordon boyu (Tuzla sahili)
• Şelale Eğitim Parkı Planetaryum ve Gözlemevi
• Terakki Vakfı Okulları Tepeören Yerleşkesi

Şile
İlçe
Ülke	Türkiye
İl	İstanbul
Coğrafi bölge	Marmara Bölgesi
İdare
• Kaymakam	Mehmet Nebi Kaya
• Belediye başkanı	İlhan Ocaklı (AK Parti)
Yüzölçümü
• Toplam	712 km² (274 mil²)
Rakım	50 m (160 ft)
Nüfus  (2018)
• Toplam	36,516
• Kır	–
• Şehir	–
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu	34000
İl alan kodu	216
İl plaka kodu	34
Resmî site sile.bel.tr sile.gov.tr

Şile, İstanbul iline bağlı bir ilçedir. Marmara Bölgesi‘nin kuzey doğusunda, Karadeniz kıyısındadır. Doğuda Kandıra, güneydoğuda Derince ve Körfez, güneyde Pendik ve Gebze, güneybatıda Çekmeköy ve batıda Beykoz ilçeleriyle çevrilidir.

Köken bilimi

Yunanca metinlerde Hilea adıyla geçen kelime 19. yüzyıl başlarında tüm Karadenizi gezip anılarını yazan Trabzonlu Ermeni rahip Bijişkyan‘a göre Yunanca “dudaklar” kelimesiyle ilişkili olup, Özhan Öztürk‘e göre Pontus Rumcasında Yunanca /H/ sesinin /Ş/ olarak telaffuzundan dolayı Şile olarak telaffuz edilmekteydi. Öztürk ayrıca yaşlı Plinius ile Ptolemaus‘un notlarında andığı ve küçük gemilerin sığındığı bu koya dökülen Psilis deresinin Şile adının kaynağı olduğunu iddia etmiştir.^[3];

Tarihi

İlçede iskân çok eskiye dayanır. Şile çevresinin tarih öncesinde (Cilalı Taş Devri) iskan edildiğini göstermektedir. Kefken ile Bulgaristan sınırı arasındaki Karadeniz sahil kesiminde yapılan tarih öncesine ilişkin çalışmalarda, çeşitli yerlerde Paleolitik çağın muhtelif bölümlerine ve özellikle Epi-Paleolitik döneme ait birçok konak yeri ve işlik saptanmıştır. Buluntu yerlerinin sayısındaki artıştan, buzul sonrası dönemde (yaklaşık MÖ 12000 ile 6000 arasında) Karadeniz kıyı şeridi üzerinde önemli bir nüfus yoğunluğunun olduğu açıkça bellidir. Nitekim İstanbul‘un en eski buluntu yerleri arasında Şile’nin Ağva ve Sahilköy (Domalı) köyleri bulunmaktadır. Marmara kıyısında Ambarlı’yı da içine alan kıyı konak yerlerinden biri olan Sahilköy, aynı adı taşıyan koyun kuzeyindeki kumluğun batısındadır. Sahilköy’e ait yontma taş aletler, Göztepe ve Kazlar deresinin doğusuna rastlayan Dereağzı Tepesi üzerinde toplanmıştır. Ayrıca, ilçede o dönem insanının yaşamı için elverişli çok sayıda mağara bulunmaktadır.

Şile antik çağda iki defa istilaya uğramıştır. Birinci istila, Antik Yunanların Pers seferinden geri dönüşlerinde komutanları Xenophon tarafından, ikincisi de kıyı şeridini takip ederek ilerleyen Roma komutanı Lucullus tarafından gerçekleştirilmiştir. Roma döneminin izleri hala Şile’de görülmektedir. Doğu Roma İmparatoru Diokletianus zamanında (284-305), İnkese, Sofular gibi Şile mağaraları ilk inanan Hristiyanlar için tabii korunaklar olmuştur. Gürlek Mağarası Doğu Roma askerlerinin yakaladığı ilk inanan Hristiyanları hapsettikleri bir cezaevi gibi kullanılmıştır. Selçuklu Türkleri Kutalmışoğlu Süleyman Şah ile 1090 senesinde Şile’yi ele geçirdiler. 1097 senesinde ise 1. Haçlı orduları Şile’yi Selçuklulardan geri almıştır. Şile’nin geri alınması ancak Yıldırım Bayezid döneminde mümkün olmuştur. I. Dünya Savaşı sırasında Şile’nin Ano ve Kato Neohorion’da (aşağı ve Yukarı Yeniköy) yaşaya 7 bin Rum güvenlik gerekçesiyle Eskişehir‘e sürülmüştür. I. Dünya Savaşı sonrasında bölge silah ve askerden arındırılınca bölgeye dönebilen Rumlar ile Türkler çeteleşerek birbirleriyle mücadeleye girişmiştir. 12 Haziran 1920’de Yunan ordusu bölgeyi geçici olarak işgal etmişse de Ağustos ayından geri çekilmelerinin ardından Kuvvacılar tutukladıkları 115 Rum erkeğin birkaç tanesi hariç hepsini öldürmüş, düşmanla işbirliği yaptığı iddia edilen Hristiyanların mallarına el koyulup, evleri yakılmış, bölgenin Rum aileleri İstanbul’a sığınmışlardır.^[4].

19. yüzyıl Osmanlı kayıtlarına göre Şile kazası 1846’da Zaptiye Müşirliği’ne bağlıydı. 1876’da Şile kazasının Dersaadet Şehremaneti’ne bağlandığı görülür. 1877 Devlet Salnamesinde ise Şile, Zaptiye Nezaretine bağlı Üsküdar Mutasarrıflığına bağlıdır. 1924’te bütün sancaklar (mutasarrafflık) vilayet yapıldığında Şile’nin Üsküdar‘a bağlılığı devam etmiştir. 1926’da yapılan yeni düzenlemeyle Üsküdar kaza haline getirilip İstanbul vilayetine bağlanınca Şile kazası da Üsküdar’la aynı yapı içinde yer almıştır. Ayrıca Şile, Cumhuriyet’in kuruluşu ile oluşturulan ilk belediyelerden biridir.

Coğrafî özellikler

Kocaeli Yarımadasının Karadeniz kıyısında yer alan ilçenin, Doğusunda Kandıra, Güneyinde Pendik ve Gebze, Güneydoğusunda Körfez ve Derince, Batısında Beykoz ve Çekmeköy, Kuzeyinde ise Karadeniz bulunmaktadır.

Rakımı 126 metre olan Şile’nin yüzölçümü 755 km²’dir. İlçenin yüzölçümünün %79’u orman, %10’u tarım alanı, %11’i diğer alanlardan oluşmaktadır. Hafif kıvrımlı küçük köy ve doğal plajların yer aldığı 60 km’lik sahil şeridine sahiptir. Göksu, Şile Kabakoz ve Yeşil Çay önemli akarsulardır.

İklim

İkinci derecede deprem bölgesi içinde yer alan Şile, Karadeniz iklimi ile Akdeniz iklimi arasında geçiş iklimi özelliğini gösterir. Her mevsimde bulutluluk ve nispi nemliliğin görüldüğü ilçede yıllık ortalama sıcaklık değeri 13,6 °’dir. En yüksek sıcaklıklar 2002 Haziran’da 31,3 °, Temmuz’da 45.2°, Ağustos’ta 29.5 °, olarak ölçülmüştür. En düşük sıcaklık Ocak’ta -6.6 °, Şubat’ta -1.7 °, Mart’ta -2.2 ° olmuştur.

Yıllık ortalama yağış toplamı 75.7 mm. arasındadır. Yağışlı günlerin yıllık ortalaması 125-150 gün arasında değişmektedir. Yıllık ortalama nispi nemlilik, Karadeniz üzerinden gelen nemli hava kütlelerinin etkisinde kaldığından %70 – % 80 arasındadır. Kuzeyi Karadeniz’e açılı olduğundan karayel, yıldız, poyraz gibi kuzey yönlü rüzgarların etkisi altındadır.

Turizm

Turizm, Şile’nin ekonomisi için çok önemli bir gelir kaynağıdır. Denizi ve tarihî değerleriyle özellikle yaz aylarında turizm ağırlık kazanmaktadır.

Tarihi ve kültürel mekânlar

• Şile Kalesi
• Şile Feneri : Türkiye’nin en büyük, dünyanın da ikinci büyük feneridir, 1860 yılında kurulmuştur.^[5]
• Şile Evleri
• Sarıkavak Kalesi (Hasanlı Köyü)
• Heciz Kalesi
• Yeşilvadi
• Hanımsuyu Çeşmesi
• Osmanlı Hamamı (Yeniköy)
• Kilise Kalıntısı (Yeniköy)
• Vaftiz Yeri (Yeniköy)
• Kilise Kalıntısı (Yeniköy)
• Lahit Mezar (Sortullu Köyü)
• Papazın Çeşmesi (Kabakoz Köyü)

Gezilecek yerler

• Kumsal ve plajlar : Şile merkez olarak 10 km uzunlukta bir kumsala sahip olmakla birlikte Karadeniz kıyısında 60 km.lik bir uzunluğa sahiptir.
• Değirmençayırı Şelalesi : İlçeye 33 km uzaklıktaki Değirmençayırı köyünün güney batısında ve Şile-Gebze ilçeleri sınırları üzerinde yer alır. Şelalenin yüksekliği 8 m, genişliği 30 m kadardır. Değirmençayırı şelalesinin kuzeyinde yaz aylarında suları kuruyan 15 m yükseklikte akan Şarlak Şelalesi adı verilen bir şelale daha vardır. Tüm bu şelaleler yapılan araştırmalara göre genç faylanmalar sonucu oluşmuştur.
• Hacıllı şelalesi: ilçeye 25 km uzaklıkta Hacıllı köyünün doğusunda 10 metre den akan kış aylarında daha yoğun akan şelale yaz aylarında suların çekilmesiyle azalmakta kurak mevsimlerde nadir de olsa kurumaktadır şelaleden akan su aşağısındaki nehirle birleşerek Karadeniz’e ulaşmaktadır.
• On bir göller vadisi : İlçenin görülmeye değer önemli doğal güzelliklerinin yer aldığı alanlardan birisidir. Hacıllı Köyü yakınlarındadır. Köydeki su değirmeninden doğuya doğru Göksu kolu olan Değirmendere Vadisi, 500 m. Takip edilirse birinci göle ulaşılır. Vadinin devamında büyüklü küçüklü göl eğim kırığı/şelale ikilime on bir defa tekrar edilir.
• Kumbaba Tepesi : İlçenin en önemli turistik ve doğal fizyoterapi doktoru denen Kumbaba Tepesi, 60 rakımlı kırmızı – turuncu renkli, demir/bakır alaşımlı ve radyonktriteli kumları olan bir tepedir. Kumbaba Tepesi zirvesinde Kumbaba’nın mezarı vardır. Yapılan araştırmalarda Bizanslılar tarafından Güneş Hamamı olarak kullanılmış, saray gemileriyle yaz aylarında buraya gelerek güneş banyosu alırlarmış. Burasını, ismi meçhul olan Türk (Kumbaba) bir kimyager gibi etüd etmiş ve Şile Kumluğunun natür ile tedavi için uygun bulmuştur ve birçok hastanın tedavisinde kullanılmıştır.
• Ağlayan Kaya : Ağlayan Kayalar, Şile Feneri’nin 600 m. gerisinde, taşlar arasından çıkan bir su kaynağıdır. Akış biçimi ağlayan bir insanın gözyaşlarına benzetildiği için bu adı almıştır.
• Saklıgöl : Şile’nin Karamandere Köyü sınırları içinde bulunan Saklı Göl, yapay bir baraj gölüdür. Doğası ve içerisinde bulunan işletmeyle birçok İstanbullu için hafta sonları keyifli vakit geçirebilmek için tercih edilen bu güzel köşe, güzel bir manzara eşliğinde yürüyüş yapıp temiz hava almak isteyen doğa severler tarafından tercih edilir. Göle ulaşmak için girilen yolda köylülerin açmış olduğu tezgahlardan doğal ve yerel ürünler alınabilir.

Şile Festivali

Her yıl geleneksel olarak kutlanan Şile bezi kültür ve sanat festivali Şile ve Şile halkı ile özdeşleşmiş ve bir gelenek haline gelmiştir. Türkiye’ de kültür festivalleri arasında özel bir yeri olan şile bezi kültür ve sanat festivali her yıl Temmuz ayının son haftası kutlanmaktadır.

Şile bezi kültür ve sanat festivali uluslararası alanda da kendini kanıtlamış bir festivaldir, kutlandığı dönemde bir birinden ünlü sanatçılar, modacılar bu festivalde boy göstermektedir.

Ana teması şile kültürü ve şile bezi olan bu festival uzun yıllardır şile belediyesi tarafından tertip edilmektedir.

Konaklama

Turizm bilincinin gelişmesiyle birlikte artan turizm hareketlerine bağlı olarak ilçenin ilk turistik belgeli konaklama tesisi 1953 yılında Kumbaba Motel adıyla hizmete girmiştir. Sonraki yıllarda artan talebe cevap vermek amacıyla 20’den fazla Otel/Motel (ev pansiyonları ve kampingler dışında) birçok turistik amaçlı tesisi hizmete açılmıştır.

Nüfus

2008 nüfus sayımına göre nüfusu 28.571’dir. Bunun 12.753’ü ilçe merkezinde yaşamaktadır. Geri kalan 15.818 kişi ise, Ağva dahil, 58 köyde yaşamaktadır. Ancak hafta sonları ve özellikle yaz aylarında ikinci konut ve yazlıkların devreye girmesi ile nüfus 100.000’i geçmektedir. Şile’de dere köyleri olan Kömürlük, Üvezli, Kervansaray (1878 sonrası Ahıska muhaciridir), Oruçoğlu, Bıçkıdere, Ulupelit, Darlık Artvin Ortaköy Berta köyünden göçmedirler.

Yıl	Toplam	Şehir	Kır
1927[6]	13.525	1.814	11.711
1935[7]	15.101	1.774	13.327
1940[8]	18.621	2.309	16.312
1945[9]	17.688	2.772	14.916
1950[10]	16.196	2.012	14.184
1955[11]	16.994	2.422	14.572
1960[12]	18.175	2.749	15.426
1965[13]	18.098	2.788	15.310
1970[14]	19.427	3.448	15.979
1975[15]	18.648	4.062	14.586
1980[16]	20.424	4.882	15.542
1985[17]	19.310	4.832	14.478
1990[18]	25.372	7.872	17.500
2000[19]	32.447	10.262	22.185
2007[20]	25.169	9.831	15.338
2008[21]	28.571	12.753	15.818
2009[22]	28.325	12.545	15.780
2010[23]	28.119	12.311	15.808
2011[24]	28.847	12.851	15.996
2012[25]	30.218	13.260	16.958
2013[26]	31.718	31.718	veri yok
2014[27]	32.823	32.823	veri yok
2015[28]	33.477	33.477	veri yok
2016[28]	34.241	34.241	veri yok
2017[28]	35.131	35.131	veri yok
2018[28]	36.516	36.516	veri yok
2019[28]	37.692	37.692	veri yok
2020[28]	37.904	37.904	veri yok

Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013’ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Siyaset

Yerel seçimler

Şile Belediye Başkanları ve Partileri[29]
Yıl	Belediye Başkanı	Parti	Oy Oranı
1977	Ali Şeceattin Güney	CHP	%50,98
1984	Ali Şeceattin Güney	SODEP	%35,47
1989	İhsan Çayıroğlu	ANAP	%51,02
1994	Ali Şeceattin Güney	CHP	%35,41
1999	İhsan Çayıroğlu	ANAP	%53,64
2004	Can Tabakoğlu	AK Parti	%31,35
2009	Can Tabakoğlu	AK Parti	%50,93
2014	Can Tabakoğlu	AK Parti	%41,29
2019	İlhan Ocaklı	AK Parti	%54,37

Genel seçimler

Yıl Parti Oy Oranı 1961 Adalet Partisi %56 1965 %71 1969 %68 1973 %46 1977 %62 1983 Anavatan Partisi %52 1987 %53 1991 %39	Yıl Parti Oy Oranı 1995 Anavatan Partisi %32 1999 %29 2002 Adalet ve Kalkınma Partisi %30 2007 %43 2011 %51 Haziran 2015 %44 Kasım 2015 %50 2018 %44

Dış bağlantılar

• Şile Belediyesi
• T.C. İstanbul Valiliği (Harika İstanbul) / Şile İlçesi Tanıtımı
• T.C. Şile Kaymakamlığı
• Şile – İstanbul Valiliği
• İstanbul Şile Devlet Hastanesi
• Şile Tapu Müdürlüğü
• Şile İlçe Sağlık Müdürlüğü